ایرانیان از مین چه می دانند

لیلا علی کرمی- وکیل دادگستری

مجمع عمومی‌ سازمان ملل متحد، روز ۴ اپریل برابر با پانزدهم فروردين را به عنوان “روز بين‌المللي آگاهي از خطر مين و مقابله با مشكل مين” ،‌ نامگذاری کرده و امیدوار بوده است تا از این طریق بتواند کمک کند تا مناطق آلوده به مین در سراسر جهان،‌ شناسایی و علامت‌گذاری شد‌ه و به مردم آموزش‌های لازم برای حفاظت از جانشان در برابر مین داده شود.
در این روز مردم کشور‌های مختلف در سراسر دنیا با انجام اقدامات گوناگون از جمله پرپایی نمایشگاه‌های عکاسی، نمایش فیلم و سایر برنامه های آموزشی، در بالا بردن آگاهی عمومی در برابر خطرات مین می‌‌کوشند. مصدومین مین و کسانی‌ که امر پاکسازی مین‌ها را بر عهده دارند در جلسات عمومی‌ شرکت کرده و تجارب، گفته ها و نا گفته‌های خود را با دیگران قسمت می‌‌کنند.
ایران دومین کشور آلوده به مین در دنیا است و بارها مسئولین در این مورد اظهار نظر کرده اند. در ۱۵ فروردین ۱۳۹۰ وزير دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح به مناسبت روز بين‌المللي آگاهي از خطر مين و مقابله با مشكل مين عنوان کرد:
“جمهوري اسلامي ايران در طول هشت سال جنگ تحميلی رژيم صدام حسين – به استناد مدارك معتبر – به حدود ۲۰ ميليون انواع مين و مواد منفجره ساخت كشورهای مختلف جهان آلوده شده و تنوع، حجم و پراكندگی آلودگی در مساحتی حدود چهار میلیون و ۲۰۰ هزار هكتار از اراضی پنج استان آذربايجان غربی، كردستان، كرمانشاه، ايلام و خوزستان، آن را جزء آلوده‌ترين كشورهای جهان قرار داد”.
ایران دومین کشور آلوده به مین در دنیا است و بارها مسئولین در این مورد اظهار نظر کرده اند.نا بر گفته‌های مسئولین هنوز ۷۰۰۰۰ هکتار از اراضی‌ ایران آلوده به مین است، امری که ساکین مناطق آلوده به مین را با خطرات جدی مواجه می‌‌سازد.
بنا بر گفته‌های مسئولین هنوز ۷۰۰۰۰ هکتار از اراضی‌ ایران آلوده به مین است، امری که ساکین مناطق آلوده به مین را با خطرات جدی مواجه می‌‌سازد.
واقعیت امر محرز است، آمارها و گفته‌های مسئولین نشان دهنده بحرانی بودن وضعیت مین در ایران است.
اما سوال اساسی‌ این ا‌ست که چه اقداماتی در زمینه آگاهی‌ از خطرات مین صورت گرفته است؟ تا چه حد مردم مناطق آلوده به مین از وضعیت خطرناک مین‌ها آگاه شده اند؟ چه اقدامات آموزشی صورت گرفته؟ آیا تریبونی برای مصدومین مین مهیا شده تا درد و رنج خود را با دیگران قسمت کنند تا شاید باری از دوششان برداشته شود؟ آیا فضاهای شهری و روستائی برای این مصدومین تدارک دیده شده تا زندگی‌ آنها بعد از وقوع حادثه و معلولیت مختل نشود؟ آیا ساکنین شهر‌های دور از مناطق آلوده به مین و به طور خاص پایتخت از مشکل مین باخبر هستند؟ آیا آنها می‌‌دانند که هنوز در پنج استان کشور کودکان، زنان و مردانی هستند که تاوان جنگی را می‌‌دهند که ۲۵ ساله پیش به پایان رسیده؟
با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت سازمان ملل متحد، جنگ با عراق ۲۵ سال پیش پایان یافت اما حجم گسترده خرابی‌‌های ناشی‌ از جنگ و از بین رفتن امکانات زیست در مناطق جنگ زده تا مدت مدیدی زندگی‌ مردم در آن مناطق را مختل کرده بود.
با گذشت سالها کم کم زندگی به شهرها و روستا های جنگ زده بازگشت ‌اما پاکسازی این مناطق از ادوات جنگی امری است که به پایان نرسیده و هنوز شاهد تلفات انسانی‌ و حیوانی ناشی‌ از ادوات جنگی بر جای مانده در غرب و جنوب غرب کشور هستیم.
البته فقط مین های دوران جنگ نیستند که قربانی می‌‌گیرند. روز دوم فروردین ۱۳۹۳، حمید هاشمی، کوهنوردی بود که در کویر لوت طعمه مین شد. سه‌ ماه قبل نیز امیر طالبی عکاس محیط زیست در همین منطقه قربانی مین شد.
حسين باقری معاون مهندسي و پدافند غيرعامل وزير دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح در نشستي كه به مناسبت “روز بين المللي آگاهی از خطر مين” در ۱۵ فروردین ۱۳۹۰برگزار شد، از ورود درس “آشنايي با مين و مواد منفجره” به کتاب های درسی خبر داد و گفت آموزش از مدارس به ويژه استان‌هايی که در اين زمينه مبتلا هستند، آغاز شده است. بنا بر گفته وی این طرح می تواند به عنوان الگوی آموزشی برای کشورهای مختلف استفاده شود، البته هنوز از اجرای این طرح در کشور گزارشی در دست نیست.
در ۱۵ آبان ۱۳۹۲، یحیی زینالپور مدیر عامل جمعیت هلال احمر آذربایجان غربی نتایج برگزاري كلاسها و كارگاههاي متعدد و در سطح مناطق آلوده را بسيار مثبت ارزیابی کرد.
به گفته وی “جمعیت هلال احمر آذربایجان غربی به دلیل موقعیت استراتژیک و همجواری این استان با چند کشور و به دلیل بقایای مین و مواد منفجر نشده به جا مانده از جنگ تحمیلی، پروژه آگاه سازی روستائیان، مرزنشینان و عشایر از خطرات مین و مواد منفجره عمل نکرده را به عنوان یکی از دوره های آموزشی مستمر در طول سالیان متمادی در سطح مناطق ۷ شهرستان استان اجرا می کند”.
وی از توزیع کیف ویژه طرح “آگاه سازی از مین و خطرات مهمات منفجر نشده” به مربیان آموزشی خبر داد و یادآور شد: “کیف ویژه مربیان طرح آگاه سازی از مین و خطرات مهمات منفجر نشده دارای امکانات و بخش های مختلف از جمله انواع ماکتهای آموزشی، بروشور به ۳ زبان ترکی، کردی و فارسی، لوحهای فشرده با محتوای انیمیشن های آموزشی، کتابچه ها، فلیپ چارتهای لمینت، پوستر بود که در بین مربیان آموزشی شهرستان های ارومیه، اشنویه، پیرانشهر، خوی، سردشت، سلماس و ماکو توزیع شد.”
علي خدادادی مديرعامل جمعيت هلال احمر خوزستان در ۲۱ بهمن ۱۳۹۲ گفت: “به دليل شناخت نداشتن ساكنان مناطق آلوده به مين‌های برجای مانده از دوران جنگ و مواجهه مستقيم شماری از مردم با اين خطرات، طرح آگاه‌سازی ساكنان مناطق مرزی استان با خطرات ناشی از مين و مواد منفجر نشده مي تواند به كاهش تلفات انسانی كمك كند.” وی از برگزاری دوره‌های آموزشی متعددی در شهرستان‌های شوش، دشت‌آزادگان، خرمشهر و آبادان خبر داد.
بی‌ شک اقداماتی در زمینه آگاهی رسانی از خطرات مین صورت گرفته اما نکته قابل تامل، کمیت و کیفیت کارهای انجام شده است. اکثر این اقدامات به صورت مقطعی انجام شده و تداوم نداشته و مهمتر آنکه همه مناطق را تحت پوشش قرار نداده، هنوز روستا‌ها و مناطقی هستند که ابتدایی‌ترین آموزش در چگونگی‌ مواجه با مین را ندیده اند.
در ۲۶ مهرماه ۱۳۹۲، ۷ کودک مریوانی در روستای نشکاش در اثر انفجار مین مصدوم شدند. در این حادثه گشین دختری ۱۱ ساله پایش از مچ قطع شد. در آن محل هیچ نشان و علامتی از مین نبود و هنوز هم معلوم نیست دیگر در کجای آن روستا و روستاهای دیگر ممکن است کودکی کشته یا مصدوم شود. دانا یوسفی پسر ۱۲ ساله ای‌ که برای گردش به همراه خانواده به قصر شیرین رفته بود، در منطقه ای که نشان و علامتی از خطر مین نبود، با یکی‌ از مین‌ها برخورد کرد و پایش را از دست داد.
بسیار دیده شده کودکانی که به خاطر عدم آگاهی از مین و خطراتش ، آن را وسیله بازی پنداشته و جان خود را از دست داده و یا معلول شده اند و جوانانی که برای کسب در آمد در پی جمع آوری آهن قراضه و فروش آن در بازار به اشتباه به مین و سایر ادوات جنگی دست زده و جان خود را از دست داده‌اند. و مهمتر آنکه بسیاری از مناطق آلوده به مین هنوز شناسأیی و علامت گذاری نشده است.
در ۲۶ مهرماه ۱۳۹۲، ۷ کودک مریوانی در روستای نشکاش در اثر انفجار مین مصدوم شدند. در این حادثه گشین دختری ۱۱ ساله پایش از مچ قطع شد. در آن محل هیچ نشان و علامتی از مین نبود و هنوز هم معلوم نیست دیگر در کجای آن روستا و روستاهای دیگر ممکن است کودکی کشته یا مصدوم شود. دانا یوسفی پسر ۱۲ ساله ای‌ که برای گردش به همراه خانواده به قصر شیرین رفته بود، در منطقه ای که نشان و علامتی از خطر مین نبود، با یکی‌ از مین‌ها برخورد کرد و پایش را از دست داد.
باید توجه داشت که علاوه بر پاکسازی سریع و دقیق مناطق آلوده، شناسایی و علامت گذاری این مناطق ضروری است. علاوه بر آموزش جدی و علمی به مردم مناطق مرزی كشور برای مقابله با مين، آگاهی مردم سایر نقاط کشور از خطرات مین و مشکلات مناطق آلوده امری است بسیار مهم و ضروری. مین ها خسارت های زیادی به همراه دارند.
خسارت های پس از انفجار مين، مشكلات و وضعيت پذيرش فرد مصدوم در اجتماع، افسردگي هاي روحي و رواني از دست دادن اعضای خانواده، فقر و نداري و طرد شدن از سوي خانواده و جدايي از همسران از مواردی است که ساکنین مردم مناطق آلوده به مین با آن دست به گریبانند. مين های زمينی بر كانال های آب اثرات مخربی برجا گذاشته و آلودگی هاي زيست محيطي تولید می کنند، مین ها منجر به از بين بردن دام ها، تخريب بازار اقتصادي، جلوگيري از داشتن سيستم صحيح آبرسانی می شوند.
آموزش رفتارهای صحيح، آشنايي با علائم مناطق خطر و نشانه‌هاي خطر و انواع صدمات مواد منفجر نشده و پيامدهاي آنها و در مجموع تغيير رفتار مردم اين مناطق باید در صدر برنامه های دولت قرار گیرد. امر اصلی‌ آموزش بر عهده دولت است اما شایسته است که فضا و امکانات برای اقدام سازمان‌های مردمی و غیر دولتی نیز فراهم باشد.
سازمان های غيردولتی به دليل اينكه برآمده از بطن جامعه هستند می توانند آمار و وضعيت مصدومان را به ارگان هاي مسوول منعكس كنند.
آگاهی از خطر مین و مقابله با آن فقط پاکسازی نیست بلکه آموزش جهت پایین آوردن خطرات ناشی‌ از مواجه با مین است . آگاهی از خطرات مین و مقابله با آن یعنی توانبخشی اقتصادی و اجتماعی معلولین.
آگاهی از خطرات مین و مقابله با آن یعنی‌ جلوگیری از سلاح‌های مرگباری که در زمان صلح موجب مرگ انسان‌ها می‌‌شوند و ایجاد نا امنی می‌‌کنند.

بی بی سی فارسی

شما ممکن است این را هم بپسندید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *